Інстытут літаратуразнаўства імя Янкі Купалы
Наш інстытут носіць імя Янкі Купалы

Літаратура і літаратуразнаўства адыгрываюць важную ролю ў духоўна-эстэтычным забеспячэнні ўсёй жыццядзейнасці грамадства, яго маральнага самаадчування, узроўню культуры. Інстытут літаратуразнаўства ўзнік як установа, галоўнай мэтай якой было стварэнне нацыянальнай навукі пра літаратуру, а таксама ў якасці задач абазначаны збор, тэксталагічная апрацоўка і выданне рукапіснай і архіўнай літаратурнай спадчыны ад старажытнасці да сучаснасці. Сёння інстытут – буйнейшы цэнтр літаратуразнаўчых даследаванняў у Рэспубліцы Беларусь, які мае сярод сваіх творчых здабыткаў шмат прац тэарэтычнага і гістарычнага плану, у якіх апісаны лёс літаратуры ад даўніх часоў да сённяшняга дня. Тэорыя і гісторыя літаратуры, кампаратывістыка, тэксталогія і выданні – гэта грунт, на якім уздымаецца канцэпцыя існавання інстытута.

Як навуковы цэнтр інстытут вядомы далёка за межамі Рэспублікі Беларусь. У 1981 годзе інстытут першым у краіне сярод гуманітарных навуковых устаноў узнагароджаны ордэнам Дружбы народаў.

З 1957 года тады яшчэ Інстытут літаратуры стаў насіць імя славутага Янкі Купалы, Народнага пісьменніка Беларусі, аднаго з пачынальнікаў новай беларускай літаратуры. Варта згадаць, што імя Янкі Купалы прысвоена таксама Нацыянальнаму акадэ-мічнаму тэатру ў Мінску, Гродзенскаму дзяржаўнаму ўніверсітэту, шэрагу бібліятэк, школ, вуліц у гарадах і пасёлках Беларусі. У 1959 годзе ўстаноўлена Літаратурная прэмія імя Янкі Купалы, а з 1965 года дзеячы ў галіне літаратуры, мастацтва і выканаўчага мастацтва атрымліваюць Дзяржаўную прэмію імя Янкі Купалы.

Сваімі навуковымі даследаваннямі, выступленнямі ў сродках масавай інфармацыі Інстытут літаратуразнаўства актыўна ўдзельнічае ў грамадскім і літаратурным жыцці рэспублікі, у навуковым аналізе літаратурнага працэсу, у павышэнні мастацкага ўзроўню літаратурнай творчасці, уносіць адпаведны ўклад у развіццё і ўзбагачэнне нацыянальнай культуры.
 

НАВІНЫ



ПАДЗЕЙНА-НАВІНАВЫ ШЭРАГ



1. У межах ІІ Міжнароднага форуму даследчыкаў беларускай казкі ў Інстытуце літаратуразнаўства імя Янкі Купалы Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі 28 мая адбыўся Міжнародны круглы стол «Сучасная літаратурная казка: Паміж выдумкай і праўдай». Мерапрыемства сабрала на сваёй пляцоўцы пісьменнікаў, што спрычыніліся да стварэння казкі, такіх як Георгій Марчук, Раіса Баравікова, Наталля Марчук, Алена Масла, Валерый Гапееў, Таццяна Сівец, Серж Мінскевіч, Наталля Бучынская, Галіна Пшонік, дырэктар інстытута доктар філалагічный навук, прафесар Іван Саверчанка, прадстаўніца факультэта пачатковай адукацыі БДПУ, аўтар шматлікіх дапаможнікаў для дзяцей, метадыст вышэйшай катэгорыі аддзела метадычнага забеспячэння пачатковай адукацыі Нацыянальнага інстытута адукацыі Ірына Буторына, мадэратарам выступіў кандыдат філалагічных навук, кандыдат гістарычных навук, пісьменнік Анатоль Трафімчык. Праблемнае поле дыскусіі склалі шляхі развіцця жанру аўтарскай казкі ў беларускай літаратуры, пытанні даследаванасці казкі ў сучасным беларускім літаратуразнаўстве, праблема працы з казкай для дзяцей і дарослых, суадносіны казкі і фэнтазі, роля цуду і фантазіі ў казцы, уключэнне гарадскога фальклору ў літаратурную казку. Глядзець фотасправаздачу.

 

2. У Інстытуце літаратуразнаўства імя Янкі Купалы Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі 1-2 красавіка адбылася Міжнародная навуковая канферэнцыі «Беларуская літаратура і літаратуразнаўства: канцэпцыі, напрамкі, навуковыя школы (да 90-годдзя з дня заснавання Інстытута літаратуразнаўства)». Юбілейнае мерапрыемства адкрылася віншаваннямі калегаў з устаноў, якія супрацоўнічаюць з Інстытутам літаратуразнаўства цягам доўгіх дзесяцігоддзяў, а таксама ўручэннем узнагарод супрацоўнікам ад Аддзялення гуманітарных навук і мастацтваў і Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі. Прайшло урачыстае пленарнае пасяджэнне, плённай была праца ў секцыях. Акрамя таго, Інстытут літаратуразнаўства зладзіў дзве прэзентацыі: навукова каментаванага шматтомніка Янкі Брыля, а таксама кніг, прысвечаных Міколу Арочку. Глядзець фотасправаздачу.


3. Спіс работ супрацоўнікаў Інстытута літаратуры імя Янкі Купалы, з якімі можна азнаёміцца ў бібліятэцы (1 квартал 2021 года) Падрабязнасці па спасылцы.

4. 18 сакавіка 2021 года ў Літаратурным музеі Петруся Броўкі адбыліся Першыя Кісялёўскія навуковыя чытанні “Таямніцы ХІХ стагоддзя”, прысвечаныя 90-годдзю Генадзя Васільевіча Кісялёва, беларускага гісторыка, літаратуразнаўцы, пісьменніка і археографа. Падрабязнасці.

5. Дырэктар Саверчанка І.В. даў інтэрв'ю для Беларускага тэлебачання (Праграма “Навіны культуры” БТ-3, 01.02.2021), распавёў пра галоўныя здабыткі Інстытута літаратуразнаўства імя Я.Купалы і адказаў на пытанні пра ўласныя навуковыя і творчыя дасягненні. Глядзець цалкам на канале.

6. Доктар філалагічных навук, прафесар Іван Саверчанка, распавёў пра кнігу "Магія слова" для канала "БелРос ТВ", збор і апрацоўку архіўных матэрыялаў у сваёй працы, а таксама выкарыстанне навуковых ведаў у мастацкай творчасці. Відэа.


7. Дырэктар Інстытута літаратуразнаўства, доктар філалагічных навук, прафесар Іван Саверчанка прыняў удзел у прэс-канферэнцыі, прымеркаванай да Міжнароднага дня роднай мовы, «Захаванне беларускай мовы як галоўнага атрыбута нацыі і дзяржавы. Уплыў глабалізацыі на стан мовы». Глядзець цалкам на канале Дома прэсы.

8. Інстытут літаратуразнаўства імя Янкі Купалы, у асобе дырэктара, доктара філалагічных навук, прафесара Івана Саверчанка, прыняў удзел у круглым “Акадэмік Яўхім Карскі – заснавальнік беларускага навуковага мовазнаўства і літаратуразнаўства, этнограф, фалькларыст, палеограф”. Да 160-годдзя вучонага і 100-годдзя Інбелкульта, які прайшоў у межах Тыдня роднай мовы ў ЦНБ НАН Беларусі. Фота.


9. Увага! 27-29 мая 2021 года Цэнтрам даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі праводзіцца 2-і Міжнародны форум даследчыкаў беларускай казкі. Падрабязная інфармацыя ў інфармацыйным лісце. Спампаваць

10. Інстытут літаратуразнаўства імя Янкі Купалы Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі запрашае прыняць удзел у Міжнароднай навуковай канферэнцыі «Беларуская літаратура і літаратуразнаўства: канцэпцыі, напрамкі, навуковыя школы (да 90-годдзя з дня заснавання Інстытута літаратуразнаўства)», якая адбудзецца 1-2 красавіка 2021 года. Інфармацыйны ліст. Information letter

11. 21 студзеня 2021 года ў Доме прэсы дырэктар Інстытута літаратуразнаўства ім. Янкі Купалы Іван Саверчанка прыняў удзел у прэс-канферэнцыі, прымеркаванай да XXVIII Мінскай міжнароднай кніжнай выставы-кірмашу, на тэму: «Папулярызацыя чытання сярод дзяцей і падлеткаў у Рэспубліцы Беларусь». Поўнае відэа. Падрабязнасці

12. Дырэктар Інстытута літаратуразнаўства, доктар філалагічных навук, прафесар Іван Саверчанка даў інтэрв’ю ў праграме «Навіны культуры» на тэлеканале «Беларусь 3». Падрабязнасці. Глядзець відэа

13.  
У межах “Тыдня мастацкага слова”, запланаванага аддзяленнем гуманітарных навук і мастацтваў НАН Беларусі, на базе Інстытута літаратуразнаўства імя Янкі Купалы і Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа, 2 верасня прайшоў навукова-практычны семінар “Мова пісьменніка: камунікатыўныя і эстэтычныя аспекты” і сустрэча з вядомымі беларускімі літаратарамі. Фота па спасылцы

14. Дырэктар Інстытута літаратуразнаўства, доктар філалагічных навук, прафесар Іван Саверчанка стаў лаўрэатам Нацыянальнай літаратурнай прэміі ў намінацыі «Лепшы твор крытыкі і літаратуразнаўства». Падрабязнасці і відэа па спасылцы

15. 8 лютага дырэктар Інстытута літаратуразнаўства, доктар філалагічных навук, прафесар Іван Саверчанка выступіў на падвядзенні вынікаў II тура конкурса «Слаўная кампанія: рэANIMAцыя»
Падрабязнасці па спасылцы


16. 6 лютага 2020 года ў будынку Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі адбылася Міжнародная навуковая канферэнцыя «Сімяон Полацкі у культурнай прасторы ўсходніх славян», прысвечаная 390-годдзю Сімяона Полацкага. У якасці арганізатараў даследчыцкага форума выступілі Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут літаратуразнаўства імя Янкі Купалы Цэнтра даследаванняў беларускай культуры мовы і літаратуры НАН Беларусі (у прыватнасці, сектар гісторыі беларускай літаратуры), Міждзяржаўны фонд гуманітарнага супрацоўніцтва краін-удзельніц СНД, Украінскі фонд культуры. Канферэнцыя прайшла ў межах гуманітарнага праекту «Мінская ініцыятыва».
Фота па спасылцы

17. У Інстытуце літаратуразнаўства імя Я. Купалы Цэнтра даследаванняў беларускай культуры мовы і літаратуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі выйшла кніга «Кулуарамі творчай майстэрні Iвана Навуменкі» (Мінск : Беларуская навука, 2020). Аўтары: С. Лаўшук, І. Шаладонаў, У. Чарота, І. Баўтрэль, А. Лапата-Загорскі, Н. Пыско, навуковы рэдактар: кандыдат філалагічных навук А. Манкевіч, рэцэнзенты: доктар філалагічных навук, прафесар Т. Шамякіна, кандыдат філалагічных навук Н. Якавенка.
Фота па спасылцы


18. 26 лютага ў бібліятэцы імя Я.Коласа НАН Беларусі адбылася прэзентацыя двухтомнага выдання анталогіі “Поэзия русского слова”, укладальнікамі якой былі У.В.Гніламёдаў І М.У.Мікуліч, супрацоўнікі акадэмічнага Інстытута літаратуразнаўства імя Я.Купалы. Праца над праектам вялася на працягу трох гадоў, у выданне ўвайшлі творы, біяграфіі і фотаздымкі 186-і рускамоўных паэтаў Беларусі. Чытаць цалкам. Глядзець фотасправаздачу


19.
Выступленне
паэта, клірыка Храма ў гонар прападобных Кірыла і Марыі Раданежскіх у г. Мінску, выкладчыка Мінскай духоўнай акадэміі іераманаха Закхея (Вежнаўца) на прэзентацыі-круглым стале «Поэзия русского слова: антология современной русскоязычной поэзии Беларуси», якая адбылася 26 лютага 2020 г. у Цэнтральнай навуковай бібліятэцы імя Якуба Коласа Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Чытаць цалкам
У адрас удзельнікаў прэзентацыі-круглага стала «Поэзия русского слова: антология современной русскоязычной поэзии Беларуси» паступіў шэраг цёплых прывітальных пасланняў
ад паэтаў, вучоных, грамадскіх дзеячаў, якія жывуць за межамі Беларусі і не мелі магчымасці быць на мерапрыемстве. Глыбокія разважанні і высновы прагучалі ў лістах Грыгорыя Трэстмана, Любові Турбіной, Паўла Галушкі, Анатоля Андрэева, Радзіслава Лапушына. Чытаць цалкам


20. Іван Саверчанка даў інтэрв'ю выдавецтву "Беларусь" з нагоды выхаду кнігі "Трон". Чытаць цалкам

Архіў падзей
Кніга «Магія слова. Беларускія пісьменнікі XII‒XVII стагоддзяў: эсэ» дырэктара Інстытута літаратуразнаўства НАН Беларусі, доктара філалагічных навук Івана Саверчанкі ўганаравана Нацыянальнай літаратурнай прэміяй у намінацыі «Лепшы твор крытыкі і літаратуразнаўства».

6 верасня падчас Дня беларускага пісьменства лаурэат атрымаў узнагароду з рук міністра інфармацыі Ігара Луцкага.


 

Новая кніга доктара філалагічных навук Яўгена Гарадніцкага. «Чалавек Рэнесансу, прадвеснік постмадэрну: мастацкі свет Уладзіміра Караткевіча»
У кнізе, прысвечанай 90-гадоваму юбілею аднаго з самых выбітных творцаў беларускай літаратуры другой паловы ХХ стагоддзя, разглядаюцца ўсе найбольш прыкметныя складнікі яго мастацкага свету, якія ў сваёй сукупнасці ўтвараюць чароўную і прыцягальную адметнасць твораў гэтага выдатнага майстра. Увага аўтара засяроджваецца на асаблівасцях паэтыкі і стылю пісьменніка. Уладзімір Караткевіч паўстае як неардынарная творчая асоба са сваім унікальным духоўным і мастацкім светам, і разам з тым яго творчасць упісваецца ў літаратурны кантэкст свайго часу і іншых мастацкіх эпох.
Прадстаўнікі Інстытута літаратуразнаўства імя Янкі Купалы прынялі ўдзел у адкрыцці выставы «Мудрасць вякоў»

23 студзеня ў Дзяржаўным музеі гісторыі беларускай літаратуры адбылося адкрыццё часовай літаратурна-мастацкай выставы «Мудрасць вякоў». Экспазіцыя прысвечана юбілеям Еўфрасінні Полацкай, Кірылы Тураўскага, Францыска Скарыны, Міколы Гусоўскага, Сымона Буднага і Васіля Цяпінскага. Ад Інстытута літаратуразнаўства слова мелі доктар філалагічных навук, прафесар Іван Саверчанка і кандыдат філалагічных навук Алесь Бразгуноў. Іван Васільевіч Саверчанка перадаў у фонды музея адну са сваіх апошніх кніг «Магія слова», прысвечаную даўняй беларускай літаратуры.
Выстава з нагоды 100-гадовых юбілеяў І.Шамякіна і І.Мележа
З 29 студзеня па 12 лютага 2021 г. у бібліятэцы Інстытута літаратуразнаўства ладзіцца выстава з нагоды 100-гадовых юбілеяў І. Шамякіна і І. Мележа.
Папулярызацыя дзейнасці ў СМІ
У 2019 годзе супрацоўнікамі Інстытута ў сродках масавай інфармацыі былі арганізаваны тэматычныя публікацыі і перадачы, якія прапагандуюць дасягненні ў галіне навуковых даследаванняў, духоўныя каштоўнасці. За 2019 год супрацоўнікамі Інстытута апублікавана каля 50 навукова-папулярных артыкулаў, зладжаны выступы ў электронных СМІ (у тым ліку на тэлебачанні і радыё); выступы ў разнастайных аўдыторыях.
Збор твораў Янкі Брыля. Том 4
Брыль, Я. Збор твораў. У 10 т. Т. 4. Аповесці, 1954—1991 / Янка Брыль; падрыхтоўка тэкстаў і камент. В. Назарава; навук. рэд. тома А. Васілевіч ; Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ. НАН Беларусі, Ін-т літаратуразнаўства імя Янкі Купалы.— Мінск : Мастацкая літаратура, 2019. — 510 с. (27,92 друк. арк.; тыраж – 600 экз.). Чацвёрты том першага навукова каментаванага Збору твораў народнага пісьменніка Беларусі Янкі Брыля склалі аповесці "На Быстранцы", "Апошняя сустрэча", "Ніжнія Байдуны", "Золак, убачаны здалёк", "Муштук і папка", якія ілюструюць адыход аўтара ад канонаў сацыялістычнага рэалізму. У том таксама ўвайшлі тэксталагічны, гісторыка-літаратурны і рэальны каментарыі да твораў.

Нашы апошнія дасягненні
Манаграфіі
Публікацыйная актыўнасць
Канферэнцыі
2019 год
Манаграфіі
У 2019 годзе супрацоўнікамі інстытута апублікавана: 10 кніжных выданняў, з іх 1 манаграфія, 3 тамы збору твораў класікаў беларускай літаратуры, 1 том серыі «Залатая калекцыя беларускай літаратуры», 2 анталагічныя выданні і інш.
Aртыкулы, рэцэнзіі, выступленні і інш.
У 2019 годзе надрукавана 99 артыкулаў, з іх 33 навуковых артыкулаў у выданнях ВАК, 38 матэрыялаў у зборніках дакладаў канферэнцый. За мяжой апублікавана 16 навуковых артыкулаў, з іх у краінах СНД - 9, за межамі СНД - 7. Акрамя таго, каля 50 навукова-папулярных артыкулаў, больш як 10 рэцэнзій.
Міжнародныя канферэнцыі
У 2019 годзе супрацоўнікі Інстытута прынялі ўдзел у 49 міжнародных канферэнцыях (55 дакладаў). У тым ліку ў 13 з выездам за мяжу (13 дакладаў).